MENU

जन्म, व्यथा र कथा

Radhika Sharma

 

जिन्दगीमा नसोचेका, नसम्झिएका घटनाहरु हुन्छन तिनै घटना महत्वपूर्ण र अविश्मरणीय बन्छन् । तिनै घटनाहरुले अनुभवका श्रृङ्खला उत्पति गर्छन् अनि कथाको स्वरुप लिन पुग्छन् । त्यस्तै भयो मेरो जिन्दगीमा पनि । म र मेरो परिवारको लागि अत्यन्तै अपत्यारिलो एउटा क्षणको जन्म भयो । यो वास्तविक घटनाको भोगाइले एउटा पाठ मात्र सिकाएन, त्यसले जिन्दगी जिउनुको यथार्थ महसुस गरायो । यो महसुस, भोगाई र वास्तबिकताको सिकाई अरुमा बाँड्ने रहर बढ्न थाल्यो, फलस्वरुप ती भोगालाई कथाको रुप दिन मेरा कलम र कापी उत्साहित भएका छन् ।

 

अस्ट्रलियाको जीवन शैली, भौगोलिकता र सन्दर्भको आधारमा यस्ता घटनाहरु सामान्य पनि हुन सक्छन भने कुनै अवस्थामा यी अत्यन्त महत्वपूर्ण र चुनौतिपूर्ण पनि हुन्छन् । घटनाको ज्ञानको अभावको कारण चुनौतिपूर्ण र तनावपूर्ण पनि हुनुका साथै सामना गर्ने क्षमताको पनि कमी हुने र निराशापन बढ्ने पनि हुन्छ ।

 

यद्यपी यस्ता घटनाहरु जिन्दगी जिउनको लागि र परिवार सिर्जना गर्नको लागि बनेका महत्वपूर्ण पाटाहरु हुन । सहज रुपमा लिन सके, अनुसन्धान मार्फत ज्ञान लिन सके यस्तै घटनाबाट सबैभन्दा खुशी र सन्तुष्टिको अभाष मिल्छ । कुरा हो, हाम्रै परिवारमा जुम्ल्याह बच्चाहरुको जन्म । अन्यन्तै अनौठो र अकल्पनीय यो अवस्थालाई हामीले जिन्दगीको महत्वपूर्ण घटनाको रुपमा लिएका छौ ।

 

वर्तमान अवस्थामा, विशेषगरी बिदेशमा जुम्ल्याह बच्चाहरु जन्मनु त्यती असामान्य होइन । तर पनि नेपाली समाजमा यस्ता विषयको ज्ञान निकै कम मात्रामा हुने हुँदा यो घटनालाई हामीले असामान्य जस्तो महसुस गरेका हौं ।

 

दुई सन्तानका धनी भइसकेका हामी, जब जुम्ल्याह बच्चाहरु मेरो गर्भमा भएको अबगत भयो हामीले सहजै स्वीकार्न सकेनौ । यसका पछाडी धेरै कारणहरु छन् । न त हामीले कहिल्यै जुम्ल्याह बच्चाहरु जन्माउने सोच्यौ न त हाम्रो परिवारमा देख्यौ । हामी दुवैको पारिवारिक इतिहासमा नभएको हामीबाट सुरुवात हुँद हाम्रा मनमा धेरै खालका प्रश्नहरु उब्जिए । एकल सन्तानको जन्म र पालन पोषणको जुम्ल्याहको तुलनामा निकै सहज थियो । जसले जुम्ल्याहको जन्म दिनुभयो वा दिने क्रममा हुनुहुन्छ उहाँहरुको मनमा पनि यस्तै प्रश्नहरु उब्जिएको हुनुपर्छ ।

 

Radhika Sharma with Children
मेरा दुइ जुम्ल्याहा सहीत चार संतानका साथ, फाेटाे २०१४ साल

 

जुम्ल्याह बच्चा कसरी जन्माउने, कसरी हुर्काउने, कसरी आमाको दुध खुवाउने, बच्चाहरु शारीरिक वा मानसिक रुपमा तन्दुरुस्त होलान, नहोलान जस्ता अनगिन्ति प्रश्नहरुले मन मस्तिष्कलाई गिजोल्दा रहेछन् । अर्कोतिर बिदेशमा बच्चा जन्माउदा धेरै कुराहरुको योजना र ब्यवस्था गर्नु उतिकै जरुर हुन्छ । हामीले कुनै पनि योजना नगर्दा नगर्दै जुम्ल्याहाको बाबुआमा बन्ने भयौं भन्ने अर्को सोचाइ थपियो ।

 

योजना भन्नाले विशेष गरी अस्ट्रेलियामा कहिले या कुन महिनामा बच्चा जन्माउने, काममा बिदा कसरी मिलाउने, आर्थिक अवस्थाको मेलोमेसो कसरी गर्ने भन्ने कुराहरु पर्दछन् ।

 

अचम्मको कुरा अंग्रेजी महिनाको जुलाई अन्तिम दिन यानेकी ३० तारिखसम्म जन्मिएका बच्चाहरु त्यही वर्ष स्कुल जान पाउँछन् । जब उनीहरु पाँच वर्ष लाग्छन् । त्यसपछि जन्मेका बच्चाहरुको अर्को वर्ष या त छ वर्ष लागेपछि मात्र किन्डर गार्डेन सुरु हुन्छ । यो एउटा महत्वपूर्ण कुरा हो । बच्चा जन्माउनु भन्दा अगाडि यस्ता कुरामा पनि योजना गर्नै पर्ने । हाम्रो योजना बिहीन जुम्ल्याहाको जन्मने मिति भने जनवरीमा परेकाले त्यति अफसोच भएन तर जन्मने मितिको निर्णय नहुँदा सम्म मनमा यो कुराले पनि पिरोलि रहेछ ।

 

त्यसैगरी काम गर्ने, आफ्नो करिअरमा पूर्ण रुपमा लागेकी एउटी आमाको लागि दुईभन्दा बढी बच्चाहरुको हेरचाह गर्नु अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण हो । त्यसैमा जुम्ल्याहा बच्चाको आगमन हुँदैंछ भन्दा मस्तिमा प्रश्न तेर्सियोे कि कसरी कामलाई निरन्तरता दिने ।

 

नेपालको सन्दर्भमा चार जना बच्चा या त जुम्ल्याहा बच्चाको रेखदेख गरी आमाले आफ्नो करिअरलाई निरन्तरता दिन त्यति कठिन नहुन सक्छ । जति विदेशमा हुन्छ । किनकी संयुक्त परिवारको बसाइँ अनि आफन्तको मद्धतले गर्दा त्यहाँ सहज हुन्छ ।

 

अस्ट्रेलियामात्र होइन विदेशका जतापनि बच्चाको रेखदेख सहित आमाले आफ्नो करिअर पहिलाको जस्तै गर्न अत्यन्तै कनिठिन हुन्छ । किनकी आफन्तको आभाव, कामको भिन्नै जिम्मेवारीहरु अनि प्रत्येक दिनका समश्या र योजनाले समश्याका पहाड खडा गर्छन् ।

 

समय वित्दै जाँदा ती प्रश्नको उत्तर मिल्ने मात्र होइन कि निकै जटिल अवस्था पनि समान्य बन्दै जाँदो रहेछ । त्यसैले मैले गरेको अनुभव, भोगको र सिकेका अनुभूतिहरुलाई बाड्ने निर्णय गरे र यो लेख शुरु गरेकी छु ।

 

जुम्ल्याह बच्चाहरु गर्भमा रहँदादेखी तिनिहरुको अवस्था, आमाले भोग्नुपर्ने कठिनाईहरु साथै बच्चाहरुले व्यहोर्नुपर्ने अवस्थालाई उल्लेख गर्दै व्यथा र जन्मको पूर्ण विवरण लेख्ने जमर्को गरेकी छु । आशा छ यो लेखाइबाट जुम्ल्याह मात्र होइन, एकल सन्तान जन्माउन खोज्ने आमाबुबाहरुका लागि जानकारी मुलक र सहयोगात्मक लेख बन्नेछ ।

 

नेपाली समाजमा सम्बन्धित विषयहरु अध्ययन गरी ज्ञान आर्जन गर्ने भन्दापनि परम्परागत रुपमा बुबाआमाबाट सिकाइको ज्ञानको आधारमा बच्चा जन्माउने चलन यथावत नै छ । यस्तो अवस्थमा विदेशमा बच्चा जन्माउदा, आफ्ना आमाबुबा र परिवारबाट टाढा भई ज्ञानको अभाव रहेको र जसको बाबजुद धेरै अनभिज्ञ भएको गुनासो मैले सुनेकी पनि छु ।

 

आगमी दिनमा मेरो नियमित स्तम्भ अन्र्तगतका लेखमा यि विषयमा उत्पन्न साझा सोचाई, अनुभव र त्यसको निराकरणका लागि मैले गरेको अध्ययन र सिकाइ उल्लेख गर्नेछु । जसले तपाइका जिज्ञाशाहरुलाई समेट्न सहयोग गर्नेछ भन्ने आशा लिएको छु ।

 

लेखक शर्मा चार जना बच्चाकी आमा र पेशाले रजिस्टर नर्स तथा नर्सहरुलाई तालिम दिने शैक्षिक संस्थाकी संचालक पनि हुन् ।